Оршил хэсэг

Хvний эрх, эрх чєлєє, тэгш эрх, ардчилал, шудрага ёсны асуудал нь орчин vед илvv єргєн хvрээнд, гvнзгий утга учиртайгаар тавигддаг болоод байна. Аль ч улс орны хувьд хvний эрх, эрх чєлєєг хангах чухал нєхцєл бол олон улсын хvний эрхийн хэм хэмжээнд тохирсон хууль, эрх зvйн орчинг vндэсний хэмжээнд бvрдvvлсэн байх шаардлагатай байдаг.

1924, 1940, 1960 онуудад батлан гаргаж байсан Yндсэн хуулиуд нь эрэгтэй эмэгтэйчvvдийн тэгш эрхийг баталгаажуулж байсан хэдий ч олон ургалч vзлийг vл хvлээн зєвшєєрч байсан учраас иргэдийн улс тєрийн, иргэний болон эдийн засгийн эрх бvрэн дvvрэн хэрэгжих боломжгvй байсан байна.

Монгол улсад эмэгтэйчvvдийн эрхийг хvлээн зєвшєєрч анх удаа албан ёсоор хуульдаа тусгаж байсны баримт гэвэл 1924 онд батласан Yндсэн хуульд: “БНМАУ-д эмэгтэйчvvд нь засаг тєр, аж ахуй, нийгэмлэг, улс тєр, соёл, боловсролын бvхий л салбарт эрэгтэйчvvдийн нэгэн адил тэгш эрхийг эдэлнэ”, 1940 оны Yндсэн Хуульд “насанд хvрээгvй эмэгтэйчvvдийг эхнэр болгон єгєх буюу авах, олон эхнэртэй байх явдал, сургуульд орох, тvvнчлэн аж ахуй, улсын ба соёл боловсрол, улс тєр, олон нийтийн ажил хэрэгт оролцох явдалд саадыг учруулах зэргээр ямар нэгэн маягаар эмэгтэйчvvдийг боолын байдлаас ангижруулан гаргах ба тэгш эрхтэй болгох явдалд саадыг учруулбал хуулиар цээрлvvлэн шийтгэнэ”[1] гэж тус тус заасан байна. Мєн “Тус улсын харъяат эр, эм ялгаваргvй хэн боловч сонгох ба сонгогдох эрхийг эдэлнэ”[2] гэж заасан бєгєєд “Эмэгтэйчvvдэд хєдєлмєрлєх, амрах, нийгмийн даатгалаар хангагдах, боловсрох нєхцлийг бий болгоно” гэж заасан байдаг.

1940 он 1960 онд батлагдаж байсан Yндсэн хуульд ард иргэдэд:

чєлєєтэй vг хэлэх
чєлєєтэй хэвлэн нийтлэх
чєлєєтэйгєєр хурал цуглааныг хийх
чєлєєтэйгєєр гудамжны жагсаал, ёслол хийх эрх олгож байжээ

1960 онд батлагдаж байсан Yндсэн хуульд “Эмэгтэйчvvд нь тєр, аж ахуй, нийгэм, улс тєр, соёлын бvх салбарт эрэгтэйчvvдийн нэгэн адил эрх эдэлнэ”, “Эмэгтэйчvvдийг эрхээ эдлэхэд ямар нэгэн саад тотгор учруулахыг хуулиар хориглоно” гэж зааж байжээ.

Харин 1992 онд баталсан Yндсэн хууль нь 1924 оны Yндсэн хуульд заасан шиг “жинхэнэ ардын” эрх чєлєєг бус, 1960 оны Yндсэн хуульд заасан шиг “ажилчин анги тэргvvтэй хєдєлмєрчдийн” эрх ашгийг бус иргэний, ардчилсан эрх зvйт тєрийн мєн чанарт нийцvvлэн хvний эрхийн олон улсын хэм хэмжээнд тохируулан иргэдийг vзэл бодол, хvйс, шашин шvтлэг, гэр бvлийн байдал зэрэг бусад зvйлээр vл ялгаварлан иргэний эрх, эрх чєлєєг гэр бvл, нийгмийн бvх хvрээнд эдлvvлэхээр зааж тунхагласанаараа онцлогтой байна.

Удаа дараагийн Yндсэн хуулиудаар эрэгтэйчvvд эмэгтэйчvvдийн тэгш эрхийн асуудлыг албан ёсоор баталгаажуулсан хэдий ч уламжлал, ёс заншил, соёлоор дамжин шийдвэр гаргагчид, олон нийт болон эрх зvйн хvрээнд эмэгтэйчvvд, эрэгтэйчvvдийн эрх, эрх чєлєєний асуудалд тэгш бус ханддаг бодит байдал байсаар байна.

Нэг. Хvний эрх, эмэгтэйчvvдийн эрх ба олон улсын эрх зvй.

1945 онд НYБ-аас тунхаглан гаргасан Хvний эрхийн Тvгээмэл Тунхаглалын 1-р зvйлд “Хvн бvр тєрж мэндлэхдээ эрх чєлєєтэй, адилхан нэр тєртэй, ижил эрхтэй байдаг. Оюун ухаан нандин чанар заяасан хvн гэгч єєр хоорондоо ахан дvvгийн vзэл санаагаар харьцах учиртай” гэж заасан байна.

Дэлхийн 2-р дайнаас хойш хvний эрх, эрх чєлєє, сvvлийн 30 гаруй жил хvний эрх, эрх чєлєє, тухайлбал эмэгтэйчvvдийн эрх, эрх чєлєє, нийгмийн асуудалд хандах хандлага vндсээрээ єєрчлєгдсєн байна. Ялангуяа эмэгтэйчvvдийг нийгмийн баялагаас хvртэгчид гэдэг ойлголтоос татгалзан харин тэднийг нийгмийн баялагийг бvтээгчид гэж зvй ёсоор vзэх болсон юм.

Нэгдсэн Yндэсний Байгууллагаас гаргаж байсан баримт бичгvvдийг судлан vзэхэд энэ vеийн баримт бичгvvдийн vзэл баримтлал нь эмэгтэйчvvдийг хєгжлийн явцад тэгш эрхтэйгээр татан оролцуулах тэдний байдлыг дээшлvvлэх зорилгоор эдийн засгийн чадавхийг нь нэмэгдvvлэх, тэднийг ядуурлаас гаргах зорилгоор жижиг тєслvvдэд хамруулах зэргээр бодит байдлаар дэмжих vйл ажиллагаа явуулж байжээ.

1950-иад оноос хойш гэр бvл, нийгмийн хvрээнд эмэгтэйчvvдийг хєгжvvлэх асуудалд олон янзаар хандаж байсан бєгєєд vvнийг он дараалалтай авч vзвэл дараах байдалтай харагдаж байна. Yvнд: 1950-иад онуудад нийгмийн халамжийн хєгжлийн хандлага, 1960-аад онуудад эдийн засгийн хувьд хараат бус байх хєгжлийн хандлага, 1970-аад онуудад vр ашигтай байх хєгжлийн хандлага, 1985-оноос тэгш байх хєгжлийн хандлага, мєн энэ vеээс эрх мэдэлтэй байх хєгжлийн хандлага зэрэг хєгжлийн хандлагуудын мєрдєгдєж байна.

Эмэгтэйчvvдийн асуудлаар баримталж байгаа хєгжлийн хандлагуудыг эмэгтэйчvvдийн талаархи нийгэмд тогтсон vзэл баримтлалын талаар бодит илрэл байсан гэж дvгнэж болох ба хvний эрх, эрх чєлєє, жендэрийн тэгш эрхийн тухай асуудал нийгмийн шинжлэх ухааны нэг гол салбар болон хєгжихийн хирээр эмэгтэйчvvдийн эрхийн тухай асуудал гэр бvл, тєр, олон нийт, зах зээлийн хvрээнд шинэлэг байдлаар тавигдах боллоо.

Нэгдсэн Yндэсний Байгууллагаас хvний эрхийн асуудлаар батлан гаргасан олон улсын пакт, конвенцийн хэм хэмжээ, vзэл баримтлал нь тэгш эрх, ялгаварлан гадуурхахгvй байх, тєр засгийн vvргийн vндсэн 3 зарчмыг мєрдєж, де жюре болон де фасто байдалд хэрэгжvvлэхийг улс орнуудад vvрэг болгодог юм. Ийм vvргийн дагуу 1992 онд батлагдсан Yндсэн хуулийн 2-р бvлгийн 14-р зvйлийн 2-д “Хvнийг vндэс, угсаа, хэл, арьсны єнгє, нас, хvйс, нийгмийн гарал, байдал, хєрєнгє чинээ, эрхэлсэн ажил, албан тушаал, шашин шvтлэг, vзэл бодол, боловсролоор нь ялгаварлан гадуурхаж vл болно. Хvн бvр эрх зvйн этгээд байна” гэж заасан нь эрэгтэй, эмэгтэй хvмvvс бvгд ижил эрхтэй, хэн нь ч хэнийгээ “дутуу буюу давуутайд”[3] vзэх эрх байхгvйг баталгаажуулж єгсєн байна. Yндсэн хуулийн энэхvv заалт нь монгол улсын иргэн эрэгтэй, эмэгтэй хэн боловч олон улсын болон vндэсний хууль, тогтоомж, гэрээгээр заасан эрхийг ижил тэгш эдлэх ёстойг баталгаажуулсныг харуулж байнаа. Гэхдээ хvний эрх, эмэгтэйчvvдийн эрхийг хуульдаа тусгасан асуудал нь хvний эрх, эрх чєлєєг хангах талаар авч байгаа арга хэмжээнvvдийн зєвхєн анхны алхам нь болох юм.

Олон улсын хvний эрхийн хэм хэмжээ болон тэгш байх, ялгаварлан гадуурхахгvй байх, тєр, засгийн vvрэг амлалтын 3 зарчмын хvрээнд тєр, засаг тодорхой хууль гаргаж, хэрэгжvvлэх механизмийг ажиллуулан, хэрэгжилтэнд нь хяналт тавьж биелэлтийн асуудлаар олон нийтэд мэдээлэн тэдний санал бодлыг сонсдог байх ёстой юм. Иймээс хvний эрх, эрх чєлєє хангагдсан эсэхийг дараах хэдэн vзvvлэлтээр хэмжиж болох юм.

· Хvний эрхийн Тvгээмэл тунхаглалд тунхагласан хvний эрхийн заалтуудаас нь vндэсний хуульдаа тусгагдсан эсэх

· Yндэсний хууль тогтоомжийн vзэл санаа нь олон улсын хvний эрхийн vзэл баримтлал, зарчмын хандлагатай нийцэж байгаа эсэх

· Хvний эрхийн олон улсын гэрээ, пакт болон vндэсний хууль тогтоомжийг хэрэгжvvлэх vндэсний механизм бvрэлдсэн эсэх

· Хvний эрхийн асуудлаар ажиллах боловсон хvчин бэлтгэгдсэн эсэх

· Хvний эрхийн vндсэн зарчмуудыг хууль, шvvхийн байгууллагуудын vйл ажиллагаанд мєрдлєг болгодог эсэх

· Хvний эрхийн асуудлаархи хууль, тогтоомжийн хэрэгжилтийг хянах байгууллага vйл ажиллагаагаа явуулж чадаж байгаа эсэх

· Хvний эрхийн асуудлаархи олон нийтийн боловсролыг дээшлvvлэх vндэсний тогтолцоо бvрэлдсэн эсэх

· Хvний эрхийн асуудлаар тєрийн ба тєрийн бус байгууллагууд хамтран vр дvнтэй ажиллаж чадаж байгаа эсэх зэрэг болно[4].

Хоёр. Хvний эрх, эмэгтэйчvvдийн эрх ба Монгол улс дахь байдал

Монгол улсад хvний эрх, эмэгтэйчvvдийн эрх, эрх чєлєєг хангах эрх зvйн орчин сул бvрдсэн, vндэсний тогтолцоо одоогоор эхлэлийн тєдий хэмжээнд байна. Өєрєєр хэлбэл шийдвэр гаргагчид болон хууль, хяналтын байгууллагын ажилтнуудын хvний эрх, эмэгтэйчvvдийн эрх, эрх чєлєєний тухай мэдлэг сул, олон нийтийн боловсрол дорой хэвээр байна.

Ийм байдлаас болж иргэд, эмэгтэйчvvд ялгаварлан гадуурхалтад байнга єртєж, гэр орон, ажлын байр, олон нийтийн газруудад элдэв тєрлийн хvчирхийлэлд єртсєн хэвээр байна.

Монгол улсын эрх зvйг жендэрийн тэгш эрхийн хандага, зарчмын єнцгєєс дvгнэн vзэхэд гол тєлєв хамгаалах хандлгатай хууль тогтоомжууд байдаг. Ер нь аливаа тэгш эрхийн асуудлыг ярихдаа бид тэгш боломж, бололцооны тухай ойлголтын vндэслэлээр авч vздэг ба энэ нь ардчилсан vзэл баримтлалд нийцэж байгаагаараа онцлогтой юм.

Хамгаалах хандлагын гол дутагдал нь гэвэл иргэд, эмэгтэйчvvдээс эрх, эрх чєлєєгєє хэрэгжvvлэхэд нь хязгаарлалт хийж, ингэснээрээ улс тєр, нийгэм, эдийн засаг, соёлын эрхээ эдлэхэд нь томоохон саад учруулдаг байна. Жишээ нь, Хєдєлмєрийн хуулийн “Эмэгтэй хvний хєдєлмєр” нэртэй Долоодугаар бvлгийн 100 /Жирэмсэн эмэгтэй, гурав хvртэлх насны хvvхэдтэй эх (ганц бие эцэг)-ийг ажлаас халахын хориглох/, 100-ийн 1, 100-ийн 2, 101 /Эмэгтэй хvн ажиллуулахыг хориглосон ажил/, 102 /шєнийн буюу илvv цагаар, албан томилолтоор ажилуулахыг хориглосон ажил/, 102-ийн 1, 102-ийн 2, 106 /Хvvхэд асрах чєлєє олгох/, 106-ийн 1, 106-ийн 2, 106-ийн 3, 108 /Эмэгтэй хvний єргєх зєєх ачааны хэмжээг хязгаарлах/ зэрэг заалтуудад заасан зvйлvvд нь нэг талаас эмэгтэйчvvд хvvхэд тєрvvлдэг бас хєхvvлдэг учраас хvvхдээ єєрєє харах ёстой гэж vздэг хандлага, нєгєє талаас vр хvvхдээ асрах vvрэгтэй эхийг хамгаалах ёстой гэсэн хийсвэр ойлголтын хандлагатай байна гэж vзэж байна. Хамгаалах хандлагатай хууль нь аливаа хvний эрхийг хязгаарлаж, ингэснээрээ ашиггvй байдалд оруулдаг онцлогтой байдаг. Жишээ нь эх хvн хуульд заасан дагуу vр хvvхдээ єсгєх явцдаа олон жилээр хамт олноосоо тасрах, улмаар мэдлэг, мэдээлэлээр хомсдох зэргээр нийгмийн амьдралаас тасрах нь ердийн vзэгдэл бєгєєд гэр бvл, нийгэм, улс тєр, зах зээлийн хvрээний амьдралаас хоцрон vvнээс болж дагалдан гарах хор хоихролд ордог байна.

Монгол улсын Гэр бvлийн хуулийн 10-р зvйлийн 3-т “гэр бvлийн гишvvд … vр хvvхдээ єсгєн хvмvvжvvлэх vvргийг … адил хvлээнэ” гэж заасныг Монгол улсын Хєдєлмєрийн хуулийн тодорхой заалтууд зєрчин, эцэг эхэд хоёуланд нь бус, зєвхєн эмэгтэйчvvдэд илvv их vvрэг хариуцлага хvлээлгэсэн байгаа нь эмэгтэйчvvдийг “гэрийн хvн” гэж vзэж ялгаварладаг уламжлал, заншлыг улам хvчтэй мєрдєх нєхцлийг бvрдvvлсэн байна. Ийм хуулийн хортой vр дагаваруудын нэг нь гэвэл хуульд заасан бусад vvргээ биелvvлж байгаа болон нялх хvvхэдтэй эхчvvдийг ажлаас халахыг хориглодог заалттай учраас ажил олгогчид тэднийг шууд ба шууд бус байдлаар ажилд авахгvй байх асуудал энгийн vзэгдэл болсон байна. Эмэгтэйчvvдийг нас, зvс, єндєр нам, нялх хvvхэдтэй эсэх зэргээр нь ялгаварлан гадуурхагдаж ажил хєдєлмєр эрхлэх боломжгvй байх нийгмийн хандлага байгаагаас эмэгтэйчvvд эдийн засгийн хvндрэлд орох, дээрхи байдлаас шалтгаалан сэтгэл санааны дарамтанд байх зэрэг сєрєг vзэгдлvvд гарсаар байна.

Эмэгтэйчvvд жам ёсны эрх болох нєхєн vржихvйн байдлаас шалтгаалан нийгмийн бvх хvрээнд ялгаварлан гадуурхагдах байдал зєвхєн эрх зvйн хvрээнд бус ёс, заншил, уламжлалын хvрээнд мєрдєгдсєєр байна. Манай улс 1981 онд нэгдэн орсон Эмэгтэйчvvдийг ялгаврлан гадуурхах бvх хэлбэрийг устгах тухай Конвенцийн 5-р зvйлийн а-д “аль нэг хvйсийг дутуу эсвэл давуутайд vзэх буюу эрэгтэй эмэгтэйчvvдийн vvргийн талаар хэвшсэн санаанд дулдуйдсан атгаг сэжиг, ёс зуршил болон бусад бvх практикийг устгах зорилгоор эрэгтэй, эмэгтэйчvvдийн зан тєлєвийн хувьд нийгэм, соёлын хэв ёсыг єєрчлєх” гэж заасан байдаг. Гэтэл тус конвенцид нэгдээд 20 жилийн ойгоо тэмдэглэсэн манай улсад эмэгтэйчvvд ёс заншлын дагуу ялгаварлан гадуурхагдсан хэвээр байгаа улмаар энэ асуудал хууль тогтоомждоо ч оруулсан байгаа нь тєр засгаас ялгаварлан гадуурхалтыг арилгах талаар арга хэмжээг бодит байдалд vр дvнтэйгээр авч хэрэгжvvлэхгvй байгааг харуулж байна.

Эмэгтэйчvvд гэр бvл болон ажлын байранд ялгаварлан гадуурхагдсан хэвээр байна. Судалгаанаас vзэхэд гэр бvлийн хvчирхийлэл vйлдэгдчийн 98.5 хувь эрэгтэйчvvд байна. Мєн ажлын байран дахь бэлгийн тvрэмгийлэлд олон нийт нvд дассан байдалтай байна. Энэ нь тєр, засагч ийм тєрлийн хvчирхийллийг арилгах талаар маш хєшvvн хойрго хандаж байгааг тод томруунаар харуулж байна. Нийгмийн хамгаалал Хєдєлмєрийн сайд Ши. Батбаяр ажил vvргээ гvйцэтгэж явсан сурвалжлагч эмэгтэйд бэлгийн дарамт учруулсан асуудал нилээд єргєн дэлгэр яригдаж, тєр засагт тухайн асуудлаар эмэгтэйчvvдийн ТББ-аас гомдол мэдvvлсэн боловч, Монголын засгийн газар гомдол саналд одоо болтол хариу єгєхгvй байна. Тєр засгийн энэ асуудлаархи эс vйлдэл нь Засгийн газрын хуулийн Засгийн газрын тухай хуулийн 14 дvгээр зvйлийн 1-д заасан “Хvний эрх, эрх чєлєєг хангах эдийн засаг, нийгэм, хууль зvйн болон шаардлагатай бусад баталгааг бvрдvvлэх, бэхжvvлэх арга хэмжээ авна”, 2-т заасан “Хvний эрх, эрх чєлєєг зєрчихтэй тэмцэх, хєндєгдсєн эрхийг сэргээн эдлvvлэх талаар хуульд заасан арга хэмжээ авч хэрэгжvvлнэ” 3-т заасан “Хvний эрх, эрх чєлєєг хамгаалах асуудлаар Засгийн газрын бус байгууллага, олон улсын байгууллагатай хамтарч ажиллана” гэж заасныг зєрчснийг харуулж байна. Ийм засаг иргэдээсээ хуулиа мєрдєн дагахыг шаардах нэр нvvргvй болов уу гэж vзэж байна.

Эмэгтэйчvvдийг улс тєрийн эрхээ эдлэх, шийдвэр гаргахад оролцоход саад болж байгаа эрх зvйн тогтолцоо Монгол оршиж байгаагийн жишээ бол сонгуулийн хууль юм. Сонгуулийн мажоритари тогтолцоо бол хєрєнгє санхvvгийн боломжтой, тодорхой хэмжээгээр олон тvмэнд танигдсан лидэрvvдийн єрсєлдєєн байдаг ба ийм категорийн хvн нь Монгол улсад эрэгтэй хvн байна. Харин эмэгтэйчvvдийн хувьд сонгуулийн мажоритари тогтолцооны vед улс тєрд шудрагаар єрсєлдєх боломж эдийн засгийн хувьд ч, улс тєрийн байр суурийн хувьд маш эмзэг асуудал хэвээр байгаа ба улс тєрийн намуудын дотоод журмын дагуу хаалттай хэвээр байна.

Эмэгтэйчvvдийн улс тєрийн оролцоог дээшлvvлэх асуудлаар 2000-аас 2001 онд Азийн сангийн санхvvжилтийн дэмжлэгээр хийсэн 1150 хvний дунд хийсэн судалгаанаас та бvхэнд дараах хvснэгийг толилуулж байна.

Асуулт: Тєрийн єндєрлєгvvдэд эмэгтэй хvн байхыг та юу гэж vздэг вэ? Хариулт: Болно.

Сонирхолын бvлэг	Хувь Ерєнхий-лєгч	Хувь УИХ-н Гишvvн	Хувь Ерєнхий сайд	Хувь Сайд	Хувь Элчин сайд
Олон нийт	16.9	85.5	30.4	63.7	49.6
Эмэгтэй нэр дэвшигчид	45.3	96.2	62.3	92.5	86.8
Яам агентлагийн албан тушаалтнууд	20.8	88.7	49.1	81.1	67.9

Олон нийтийн дунд явагдсан судалгааны хэсэгчилсэн дvгнэлтээс vзэхэд тэд

эмэгтэйчvvдийн улс тєрийн оролцоог дэмжих сонирхол ихтэй байгаа нь ажиглагдсан. Судалгаанд оролцогчдын 85.5 хувь нь улс тєрд эмэгтэйчvvдийн оролцоог нэмэгдvvлэх нь зvйтэй гэж vзэж байгаа ба эмэгтэйчvvд бол єндєр боловсролтой, ур чадвартай, хээл хахуульд автах нь бага гэж vзэж байна.

Харин судалгаанд оролцогчдын 13.5 хувь нь єндєр боловсрол, чадвартай эмэгтэйчvvд ар гэрийн ачааллаас болоод нийгэм, улс тєрийн амьдралд орж чадахгvй байна гэж vзэж байна. Энэ нь гэр бvлийн хэмжээнд жендэрийн тэгш эрх хэрэгжихгvй байгаа, гэр орны ачаалалыг гол тєлєв эмэгтэйчvvд vvрсэн хэвээр байгааг харуулж байна гэж дvгнэсэн байгаа нь олон нийтийн жендэрийн тэгш эрхийн мэдлэг аль ч улс тєрийн намынхаас дээгvvр байгаа нь харагдлаа.

Дараах албан тушаалд эмэгтэйчvvдийн тєлєєллийг нэмэгдvvлэхийн тулд тодорхой хууль, журам, дvрмийг гаргах шаардлагатай эсэхийг та зєвшєєрєх vv? гэсэн асуултыг бид МАХН, МYАН, МАШСН, ИЗН, МСДН-н удирдлагад хандан асуулсан ба хариултыг хvснэгтээр толилуулья.

	Зєвшєєрнє	Зєвшєєрєхгvй	Огт зєвшєєрєхгvй
УИХ-н гишvvнд	16.0	60.0	24.0
Сайдад	24.0	52.0	24.0
Тєрийн албан тушаалд	4.0	72.0	24.0
Нэр дэвшигчид	36.0	36.0	28.0
Намын удирдах зєвлєлд	12.0	60.0	28.0

Дээрхи хvснэгтээс харахад эмэгтэйчvvдийн улс тєрийн оролцоог нэмэгдvvлэхийн тулд тодорхой дvрэм, журам, эсвэл хуулийг гаргах, тухайлбал сонгуулийн хуулинд єєрчлєлт оруулах шаардлагатай эсэх талаар намын удирдлагуудын дийлэнхи олонхи нь /84.0-96.0/ эсрэг байр суурьтай байгааг харахад Монгол улсын Yндсэн хууль, манай улсаас нэгдэн орсон эмэгтэйчvvдийн эрхийн асуудлаархи олон улсын гэрээ, конвенцуудын талаарх улс тєрчдийн мэдлэг маш тааруухан байгааг харууллаа. Мєн “2000 оны УИХ болон орон нутгийн сонгуульд улс тєрийн намууд эмэгтэй нэр дэвшигчдээ хэрхэн дэмжсэн бэ?”гэсэн асуултанд судалгаанд оролцсон намын удирдлагууд эмэгтэй нэр дэвшигчидээ дараах байдлаар дэмжсэн гэдгээ илтгэсэн байна. Yvнд:

o Санхvvгийн дэмжлэг vзvvлсэн

o Улс тєрийн намын дэргэдэх эмэгтйчvvдийн байгууллага ажилласан

o ЭТББ-ын Эвсэлийн саналыг харгалзан нэр дэвшигчийг тодруулсан

гэж хариулсан байгаагаас vзэхэд улс тєрд жендэрийн тэгш эрхийг баталгаажуулахад аль ч нам олон улсын болон vндэсний хуульд заасан эмэгтэйчvvдийн хvний эрх, эрх чєлєє, улс тєрийн эрх, сонгогдох эрхээ vр дvнтэйгээр эдлэхэд тустай нааштай арга хэмжээг шат дараалан авч хэрэгжvvлээгvй, тодруулж хэлбэл ямар ч бодлогогvй ажилласан болох нь харагдлаа.

Тєгсгєл

Монгол улсад хvний эрх, эмэгтэйчvvдийн эрхийн баталгаа, хэрэгжилт олон улсын хvний эрхийн хэм хэмжээ, шаардлагыг хангаж чадахгvй байгаа нь дээр товч дурдсан зvйлvvдээс харагдлаа. Тиймээс манай хууль тогтоомжийг хvний эрх, эмэгтэйчvvдийн эрх, жендэрийн тэгш эрхийн хандлага зарчмын vvднээс хянах vзэх, єєрчлєх шаардлагатай байна. Yvнд тєр, засаг, ТББ-ууд болон иргэдийн оролцоо гол vvрэгтэй байх болно.

Анхаарал тавьсанд баярлалаа.

[1] Yндсэн Хууль, 1940 он 41-42-р тал

[2] Yндсэн хууль, 1940 он 11-р тал

[3] Эмэгтэйчvvдийг ялгаварлан гадуурхах бvх хэлбэрийг устгах тухай конвенцийн 5-а

[4] Хvний эрх, эрх чєлєєг хэмжих тухай зохиогчийн санал